Dilatasyon Derzleri Neden Ayrı Yalıtılır?

Site otoparklarında tavandan damlayan su, iki blok arasındaki duvar hattından sızan nem ya da zeminde bir çizgi boyunca biriken su birikintisi... Bu şikâyetlerin önemli bir kısmının kaynağı dilatasyon derzleridir. Üstelik bu sızıntılar, birkaç kez tamir edilmesine rağmen tekrar etmeleriyle bilinir. Bunun sebebi çoğu zaman derzin doğasına uygun olmayan bir yöntemin kullanılmasıdır.

Dilatasyon derzi nedir?

Büyük yapılar tek parça halinde inşa edilmez. Bloklar, sıcaklık değişimiyle genleşip büzülmeleri, zemindeki farklı oturmalar ve deprem sırasında birbirinden bağımsız hareket edebilmeleri için aralarında boşluk bırakılarak tasarlanır. Bu boşluğa dilatasyon ya da genleşme derzi denir. Derzin görevi, iki yapı parçasının birbirine çarpmadan ve zorlanmadan hareket etmesine izin vermektir.

Sorun nerede başlıyor?

Hareket etmesi için bırakılan bu boşluk, aynı zamanda suyun da yapının içine girebileceği doğal bir yoldur. Projede genellikle beton içine yerleştirilen su tutucu bantlar ve dış yüzde esnek detaylar öngörülür. Ancak inşaat sırasında bant yerinden kayabilir, eksik bırakılabilir ya da derz sonradan rijit malzemeyle kapatılabilir. Sonuçta derz ilk hareketle birlikte açılır ve su yolu oluşur.

Çimento harç neden işe yaramaz?

En sık yapılan hata, derzi çimento esaslı harçla ya da rijit bir dolguyla kapatmaktır. Bu malzemeler ilk günlerde suyu keser gibi görünür. Ancak bloklar mevsimsel olarak hareket ettiğinde rijit dolgu bu harekete uyum sağlayamaz, ya kendisi çatlar ya da derz kenarından ayrılır. Kış aylarında yapılan bir tamir, yazın açılan derzle birlikte işlevini kaybeder. Bu yüzden dilatasyonlarda temel kural, derzin hareketine izin veren esnek bir sistem kullanmaktır.

Uygulanan başlıca yöntemler

• Esnek yapıştırma bantlar: Derzin üzerine, iki yanına epoksi yapıştırıcıyla sabitlenen TPE veya hypalon esaslı bantlar uygulanır. Bandın ortası serbest kalır ve derzin hareketini karşılar.
• Poliüretan enjeksiyon: Aktif su gelen derzlerde önce derz içine reçine basılarak su kesilir. Bu çoğu zaman kalıcı çözümden önceki ilk adımdır.
• Esnek mastikler: Hareket kapasitesi yeterli poliüretan veya hibrit mastiklerle, uygun dolgu fitili kullanılarak derz doldurulur.
• Dilatasyon profilleri: Araç geçen zeminlerde yük taşıyan alüminyum veya kauçuk profiller ile hem su hem trafik birlikte çözülür.

Hangi derzde hangi çözüm?

Otopark tavanındaki bir derz ile otopark zeminindeki derz aynı şekilde yalıtılmaz. Tavanda yük yoktur, ancak su yerçekimiyle derze dolar. Zeminde ise araç tekerleri derz kenarlarını zorlar. Perde duvardaki dilatasyonda topraktan gelen basınçlı su vardır. Bu nedenle sistem seçerken derzin genişliği, beklenen hareket miktarı, suyun yönü ve basıncı, derzin üzerinden trafik geçip geçmediği birlikte değerlendirilmelidir.

Bakım da çözümün parçası

Esnek sistemler doğru uygulandığında uzun yıllar görev yapar; ancak araç trafiği olan zeminlerde profil kenarlarının ve mastik yüzeylerinin belirli aralıklarla kontrol edilmesi gerekir. Erken fark edilen küçük bir hasar, kısa bir onarımla giderilebilir.

Uygulama sırası

Aktif su gelen bir derze doğrudan bant yapıştırmak çoğu zaman başarısız olur, çünkü yapıştırıcı ıslak yüzeye tutunmaz. Doğru sıra şöyledir: Su enjeksiyonla kesilir, derz kenarları temizlenip gerekirse taşlanır, yüzey kurutulur, ardından esnek bant veya mastik sistemi uygulanır. Zemin derzlerinde son olarak profil ya da koruma detayı yapılır.

Dilatasyon sızıntıları, yapı yönetimleri için en can sıkıcı ve tekrarlayan masraflardan biridir. Sorunu kalıcı olarak çözmenin yolu derzi bir çatlak gibi değil, hareket eden bir yapı elemanı gibi ele almaktır. Umut Yalıtım olarak site ve iş merkezi otoparklarında dilatasyon yalıtımını, keşif sonrası derz tipine göre belirlediğimiz sistemle uyguluyoruz.